Afschaffen basisbeurs studenten geen goed idee

Eind vorig jaar laaide de discussie weer op over het wel/niet afschaffen van de basisbeurs, een onderdeel van de studiefinanciering die nu nog door veel studenten wordt gezien als een gunstige bijkomstigheid bij het studeren. Voor sommige studenten is dit maandelijkse bedrag een stimulans om te gaan studeren omdat de ouders financieel niet in staat zijn om de kosten van studeren voor hun kind(eren) te betalen; andere studenten zien dit meer als geld ontvangen zonder er iets voor te hoeven doen.

Al in 2007, toen er nog geen sprake was van een economische, krediet- of Europese crisis, was men in de Tweede Kamer druk bezig met de vraag: moet de basisbeurs voor studenten worden afgeschaft? Destijds was Ronald Plasterk minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en hij had het plan om de basisbeurs om te zetten in een lening zodat er geld vrij gemaakt kon worden voor hogere lerarensalarissen. Voor deze verhoogde salarissen was een bedrag van 1,1 miljard euro nodig. Al meteen werd het idee van Plasterk bekritiseerd. Zo was de ChristenUnie tegen en vond het CDA dat het probleem van een dreigend tekort aan leraren niet opgelost moest worden door een nieuw probleem te creëren.

De tijd heeft geleerd dat de basisbeurs inderdaad niet is afgeschaft en dat studenten nog gewoon maandelijks een bedrag van de DUO  op hun rekening gestort krijgen. Maar voor hoelang nog? Dat het plan in 2007 geen succes was, wil niet zeggen dat het 4 a 5 jaar later weer niet lukt. De tijden zijn immers veranderd. En dat de overheid nu opnieuw probeert iets aan de positie van de studenten te veranderen, blijkt wel uit de plannen die ze aangekondigd hebben. Zo willen ze niet alleen de basisbeurs aanpakken, maar hebben ze nog meer maatregelen in petto:

  1. Studenten die meer dan een jaar langer over hun studie doen, krijgen een langstudeerboete van 3.000 euro;
  2. Studenten die langer over hun studie doen, hebben geen recht meer op een ov-jaarkaart;
  3. Mensen die een tweede studie gaan volgen, moeten meer collegegeld betalen. De hoogte daarvan kan (in geval van tandheel- en geneeskunde) oplopen tot 32.000 per jaar;
  4. Het kabinet wil de basisbeurs voor studenten die een masteropleiding volgen, afschaffen. Als mensen na hun bachelor willen doorstuderen, dan moeten ze daar geld voor gaan lenen. Deze maatregel moet nog wel goedgekeurd worden.

Op zich is het best logisch dat ook de studenten wat moeten inleveren ten tijde van economische crisis. Dat moet vrijwel iedereen namelijk; van de mensen die met pensioen willen maar nu langer moeten doorwerken tot aan de verkopers van woningen die nu minder winst (of zelfs verlies) moeten nemen bij de verkoop van hun woning. Maar afschaffing van de basisbeurs en de andere “luxe”  bijkomstigheden van studeren, moet wel een oplossing zijn en niet het begin van een nieuw probleem.

Zo zullen bovenstaande maatregelen er hoe dan ook voor zorgen dat minder mensen in staat zijn om te studeren. En dat is schadelijk voor de Nederlandse economie, want we lopen qua kennis achter met de rest van de Westerse wereld. Het afschaffen van de basisbeurs en deze vervolgens vervangen door een sociaal leenstelsel, levert het kabinet jaarlijks ruim 800 miljoen euro op. Daarnaast levert de afschaffing van de gratis ov-kaart een jaarlijkse besparing op van tenminste 200 miljoen euro. Veel geld, maar dat is van onderschikt belang. Het belangrijkste gevolg van de maatregelen is namelijk dat Nederland nog verder achterkomt te liggen op de rest van de wereld als het gaat om kennis en innovatie, zaken waarin een ontwikkeld land als Nederland juist hoog zou moeten scoren.

Voorstanders van de maatregel vinden dat studenten niet “bang moeten zijn”  om al vroeg te gaan lenen. Immers, als je een HBO of universitaire opleiding afgerond hebt, is het echt wel mogelijk om de studieschuld binnen een paar jaar volledig af te betalen. Dat is misschien wel zo, maar het hebben van een studieschuld belemmert je wel bij het afsluiten van een hypotheek. Op dit moment leent ongeveer de helft van alle studenten gemiddeld zo’n 400 euro per maand. En dit worden er elk jaar steeds meer. Zo waren er in 2004 nog 40.000 studenten die bij de overheid een lening hadden uitstaan, in 2011 waren dit er al 80.000. Een verdubbeling in 7 jaar tijd. Maar niet alleen het aantal studenten met een studieschuld bij de overheid verdubbelde in deze periode, ook de gemiddelde schuld deed dat bijna van 8.000 in 2004 naar 14.657 in 2011. Door de geplande maatregelen als de langstudeerboete en de studiebeurs in de masterfase omzetten naar een sociaal leenstelsel, zullen de schuld alleen maar opdrijven. Op zich nog niet zo’n heel erg groot probleem, want in de hierop volgende jaren zullen deze studenten aan het werk gaan en kan de aflossing beginnen.

Maar de problemen komen als men een hypotheek wil afsluiten. Door de crisis en de nieuwe gedragscode hypothecaire financieringen (augustus 2011) zijn banken terughoudender geworden met het verstrekken van een hypotheek. Doordat veel starters nog een studieschuld hebben die afgelost moet worden, hebben ze dus een minder goede positie dan een starter zonder schuld. Nu is het zo dat banken altijd al vragen of er nog extra schulden zijn, maar de afgelopen jaren wordt een eventuele studieschuld steeds zwaarder meegeteld.

Dat de studenten meer moeten gaan lenen om hun studie te kunnen bekostigen, is op z’n minst opmerkelijk te noemen, want aan het eind van vorig jaar riep minister de Jager (Financien) huizenbezitters nog op om hun hypotheekschuld af te lossen met hun spaargeld. Nederland heeft namelijk gemiddeld wereldwijd een van de hoogste particuliere hypotheekschulden. Halverwege dit jaar hadden alle Nederlanders totaal een hypotheekschuld van 644 miljard, tegenover een woningwaarde van zo’n 1100 miljard. Wat wil de overheid nou? Dat studenten meer gaan lenen zodat de overheid geld overhoudt voor andere zaken en dat de studenten al op jonge leeftijd een studieschuld opbouwen, of willen ze dat we juist zoveel mogelijk met eigen geld financieren en eventuele schulden zo snel mogelijk aflossen? De politiek kan soms heel ingewikkeld zijn, maar dat het kabinet nogal tegendraads bezig is op dit moment is hopelijk voor iedereen duidelijk.

Een mogelijke oplossing is te vinden in het beperken of afschaffen van de basisbeurs, en het geld dat hiermee bespaard wordt vervolgens weer in het onderwijs te stoppen. Zo zou het onderzocht kunnen worden of het mogelijk is dat als de basisbeurs wordt afgeschaft, ook het collegegeld kan verdwijnen. Hiermee blijft het ook voor jongeren wiens ouders een laag inkomen hebben, mogelijk om te gaan studeren. Immers, de basisbeurs is er juist om te zorgen dat jongeren kunnen studeren onafhankelijk van het ouderlijk inkomen.

About these ads

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s